İşbirliği Alanları

Türk Devletleri Teşkilatının faaliyetleri, Üye Devletler arasında geniş bir işbirliğini kapsamaktadır ve Nahçivan Anlaşması'na göre, siyasi işbirliği örgütün başlıca amaçları ve işbirliği hedefleri arasında yer almaktadır.

Dışişleri Bakanları Konseyi (DBK)

Türk Devletleri arasındaki siyasi işbirliğinin temel mekanizması, Devlet Başkanlarının yıllık olarak düzenlenen Zirveleridir. Üye Devletlerin Dışişleri Bakanları, Zirve kapsamında düzenli olarak Dışişleri Bakanları Konseyi toplantılarında bir araya gelmektedir. Dışişleri Bakanları, bazı uluslararası etkinlikler sırasında sıklıkla bir araya gelerek karşılıklı öncelikli konuları ele almak üzere ilave toplantılar da düzenleyebilir. Bu bağlamda, 2011 yılından bu yana BM Genel Kurullarının oturum aralarında her yıl geleneksel olarak gayri resmi Dışişleri Bakanları toplantıları düzenlenmektedir. 

Dışişleri Bakanları ayrı olağanüstü toplantılarda da bir araya gelmektedir. Olağanüstü DBK toplantılarından ilki 2019’da düzenlenen Bakü Zirvesi'nde Devlet Başkanlarının aldıkları kararların takibi ve uygulanmasını kolaylaştırmak üzere 6 Şubat 2020 tarihinde Bakü'de düzenlenmiştir. 

Dışişleri Bakanları ikinci kez, 27 Eylül 2021 tarihinde İstanbul'da “Afganistan” gündemiyle bir başka Olağanüstü Toplantıda bir araya gelerek Afganistan'daki mevcut durum ve bunun bölgesel ve küresel sonuçları hakkında görüş alışverişinde bulunmuşlardır. Taraflar ayrıca, Afganistan'ın yeniden terörizm için güvenli bir liman haline gelmesine ve Afganistan'dan artan düzensiz göç akışının kalıcı riskinin önlenmesine, herkes için insan haklarına saygı gösterilmesine yönelik kapsayıcı ve temsili bir koordinasyonun kurulmasına yönelik süreçler de dâhil olmak üzere uluslararası toplumun Afganistan'daki istikrar ve insani yardım çabalarının çeşitli boyutlarına ilişkin değerlendirmelerini de paylaşmışlardır. Bakanlar, Türk Devletleri Teşkilatı Dışişleri Bakanları Konseyi'nin Afganistan'daki duruma ilişkin beyanatını kabul etmiştir.  

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Dışişleri Bakanları Konseyi, Teşkilat Başkanlığını yürüten Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu`nun teşebbüsü ile, Kazakistan'daki gelişmeleri görüşmek üzere 11 Ocak 2022 tarihinde olağanüstü bir video konferans toplantısı gerçekleştirmiştir.

17 Ekim 2022 tarihinde İstanbul'da düzenlenen bir diğer DBK Olağanüstü Toplantısında, 11 Kasım 2022 tarihinde Semerkant'ta yapılacak Devlet Başkanları Zirvesi'nin hazırlıkları ve gündemi ele alınmış ve Teşkilatın gündemindeki acil konular hakkında görüş alışverişinde bulunulmuştur.

Dışişleri Bakanları geçtiğimiz günlerde TDT 9. Zirvesi öncesinde 10 Kasım 2022'de Semerkant'ta yaptıkları olağan Toplantıda bir araya gelmişlerdir.

Güvenlik İstişareleri 

Üye Devletler arasında güvenlik istişareleri 2013'ten beri her yıl düzenlenmektedir. Şimdiye kadar üç tur güvenlik istişareleri gerçekleştirilmiştir. Bu mekanizma, bölgesel ve uluslararası güvenlikle ilgili konularda Üye Devletler arasında daha fazla işbirliği için bir araç olarak hizmet etmektedir. Üye Devletlerin Afganistan ile ilişkileri, şiddet içeren aşırıcılığın önlenmesi ve yabancı teröristlerle mücadele gibi konular, yapılan toplantıların gündeminde yer almıştır.
Bu çerçevede TDT Üye ve Gözlemci Ülkelerinin Milli Güvenlik Kurulu Başkanları Birinci Toplantısı, Üye Devletlerin ilgili makamlarının katılımıyla 29 Haziran 2022 tarihinde Ankara'da gerçekleştirilmiştir. Görüşmede küresel ve bölgesel güvenlik alanında iş birliğinin geliştirilmesine ilişkin konular ele alınmıştır. Ziyaret kapsamında TUSAŞ, İçişleri Bakanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı ile de görüşmelerde bulunan heyet, Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan tarafından kabul edilmiştir.
Devlet Başkanları, ortak çıkarları ilgilendiren güvenlik konularında yakın koordinasyon ve işbirliğini sağlamak için Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde Üye Devletlerin hükümetleri ve devlet kurumları arasında düzenli aralıklarla güvenlik istişarelerinin sürdürülmesi talimatını vererek; savunma sanayii ve askeri işbirliği alanında daha yakın işbirliği çağrısında bulunmuşlardır.

Genç Diplomatlar Ortak Eğitim Programı

Türk Devletleri Teşkilatı 3. Zirvesi'nde imzalanan “Dışişleri Bakanlıkları arasında İşbirliği Protokolü” uyarınca, Genç Diplomatlar Ortak Eğitim Programı Sekretarya faaliyetlerine dahil edilmiştir. Eğitim Programı katılımcıları temel düzeyde Üye Devletlerin dilleri ile tanıştırmanın yanı sıra, ortak Türk tarihi, kültürü, sanatı, Üye Ülkelerin dış politikasındaki öncelikli konular, bölgedeki uyuşmazlık konuları, bölgesel ve uluslararası örgütler, uluslararası enerji projeleri, bölgedeki ticaret ve ulaşım ağları, kamu diplomasisi, diplomatik yazışma usulleri, müzakere teknikleri gibi konuları kapsamaktadır. Son düzenlenen 6. Ortak 
TDT’nin bu Eğitim Programı, 12-26 Mayıs 2019 tarihlerinde Azerbaycan'da ADA Üniversitesinin yakın işbirliği ile başarıyla uygulanmıştır. Bu Eğitim programı aynı zamanda Arjantin'de 19 Mart  2019 tarihinde gerçekleştirilen İkinci Birleşmiş Milletler Güney-Güney İşbirliği Konferansı kapsamında düzenlenen BAPA +40 "Güney-Güney Barış ve Kalkınma Eylemi " temalı yan etkinlikte sunulan Birleşmiş Milletler Güney Güney Ofisi'nin “barış ve kalkınma için Güney-Güney” yayınına “Güney-Güney İşbirliği ve Diplomasi: Genç Diplomatlar Eğitim Programı” başlığı altında bir vaka çalışması olarak dahil edilmiştir. Yayında, Türk Devletleri Teşkilatı`nın genç diplomatlar arasındaki işbirliğinin gelişimini desteklemek için özel bir eğitim girişimi tasarladığı belirtilmektedir. Programın başladığı 2014 yılından bu yana, 65'i kadın olmak üzere 138 genç diplomat eğitim programından yararlanmıştır. 

Pandemi sebebiyle ara verilen programın yedincisinin Kazakistan'da düzenlenmesi planlanmaktadır. 

Dış Politika Araştırma Merkezleri arasında İşbirliği

Üye Devletlerin Resmi Dış Politika Araştırma Merkezleri arasında işbirliği süreci Sekretarya tarafından başlatılmıştır. Resmi Dış Politika Araştırma Merkezleri arasındaki ilk toplantı, 8 Mayıs 2015 tarihinde Bakü'de Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı (SAM Azerbaycan) başkanlığındaki Stratejik Araştırmalar Merkezi'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilmiştir. Toplantının ardından Türk Devletleri Teşkilatı Üye Devletleri Resmi Dış Politika Araştırma Merkezleri arasında Mutabakat Zaptı`nın imza töreni gerçekleştirilmiştir. 

Resmi Dış Politika Araştırma Merkezleri arasında yapılan ilk toplantıda alınan kararın uygulanması olarak SAM Türkiye tarafından, Türk Devletleri Teşkilatı`nın Beşinci Zirve'sine yönelik 'Türk Devletleri Teşkilatı Beşinci Zirvesi: Avrasya'da Bölgesel İşbirliğinde Yükselen Aktör' özel yayınını hazırlanmış ve Türk Devletleri Teşkilatı 5. Zirvesi'nde Devlet Başkanlarına sunulmuştur. Bu işbirliği süreci çerçevesinde SAM Azerbaycan, diğer Araştırma Merkezlerinden araştırmacılar için staj başlatmıştır. Bu staj sonucunda, Kasım 2017'de “Türk Devletleri Teşkilatı Ülkeleri: Altyapı, Ticaret, Lojistik ve Taşımacılık” Raporu, Azerbaycan SAM'ın özel yayın serisi olarak İngilizce yayınlanmıştır. SAM`ın Ekonomik Analiz ve Küresel İlişkiler Bölümü'nde Araştırma Görevlisi ve aynı zamanda Londra SOAS Üniversitesi'nde doktora adayı Mahir Humbatov ve Beykent Üniversitesi'nden Doçent Doktor Kazım Sarı tarafından ortak yazılmıştır. Bu rapor, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye, Özbekistan ve Türkmenistan`ın lojistik ve ulaşım potansiyelini araştırmayı amaçlamaktadır. Rapor aynı zamanda söz konusu ülkelerin ticari ve ekonomik ilişkilerine, mevcut altyapı projelerine ve yakın gelecekte uygulanması planlanan gelecek vaat eden altyapı geliştirme programlarına ışık tutmaktadır. Ayrıca Türk Devletleri Teşkilatı 6. Zirvesi vesilesiyle Türk Devletleri Teşkilatı ve SAM Türkiye tarafından Üye Devletlerin Bağımsızlığının 25. yıl  dönümüne ithafen özel bir akademik yayın hazırlanmıştır. 

TDT Dış Politika Araştırma Merkezleri 5. Toplantısına 3 Ekim 2019 tarihinde Bakü'de Azerbaycan Cumhuriyeti Uluslararası İlişkiler Analiz Merkezi (AIR Center) ev sahipliği yapmıştır. Aynı gün AIR Merkezi, “Türk Devletleri Teşkilatı: Nahçıvan Anlaşmasının 10. Yıldönümü” adlı uluslararası bir konferans da düzenlemiştir. Toplantı ve konferans sırasında, Taraflar aralarında daha fazla işbirliği perspektiflerini ele almış, ayrıca Türk Devletleri Teşkilatı`nın kurumsallaşması ve gelişmesine ilişkin sorunlar ve beklentiler ile Üye Devletler arasında işbirliğine ilişkin geleceğe yönelik meseleler hakkında bir panel oturumu düzenlenmiştir. Tarafların Resmi Dış Politika Araştırma Merkezleri ve Türk İşbirliği Teşkilatlarının katkılarıyla, Sekretarya ve AIR Merkezi tarafından Nahçıvan Anlaşması'nın 10. Yıldönümüne ithafen bir Özel Yayın daha yayınlanmıştır. Dış Politika Araştırma Merkezlerinin 6. Toplantısı, Kırgız Cumhuriyeti Ulusal Stratejik Araştırmalar Enstitüsü ev sahipliğinde 19 Kasım 2020 tarihinde video konferans formatında gerçekleştirilmiştir.

Türk Devletleri Teşkilatı Üye ve Gözlemci Devletleri Resmi Dış Politika Araştırma Merkezleri 7. Toplantısı Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Stratejik Araştırmalar Merkezi ev sahipliğinde 10 Aralık 2021 tarihinde İstanbul'da düzenlenmiştir. Panelistler, Vizyon belgesi ve uygulanmasının yanı sıra Üye ve Gözlemci Devletler arasındaki işbirliğine ilişkin görüş ve önerilerini paylaşmışlardır. Panelde, ekonomi ve ticaret alanındaki işbirliğinin güçlendirilmesinin, Üye ve Gözlemci Devletlerin ortak ekonomik ve transit taşımacılık potansiyelinin etkin kullanımının önemi de vurgulanmıştır. Uzmanlar ayrıca, “Türk Dünyası 2040 Vizyonu” hakkında özel yayınların yapılması, araştırmacıları için burs imkanlarının değerlendirilmesi, Türk Devletleri Teşkilatı`nın faaliyet ve projeleri ile ilgili çalışma ve yayınların paylaşılması gibi sonraki adımlar konusunda da verimli tartışmalarda bulunmuşlardır. Taraflar Azerbaycan'ın kültür başkenti olan Şuşa şehrinde bir konferans düzenlenmesi konusunda da mutabık kalmışlardır. 

Türk Devletleri Teşkilatı Üye ve Gözlemci Devletleri Resmi Dış Politika Araştırma Merkezleri 8. Toplantısı,  Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Enstitüsü ev sahipliğinde 14 Ekim 2022 tarihinde Taşkent'te gerçekleştirilmiştir.

“TDT alanı: ticari ve ekonomik işbirliği ile ulaştırma ve lojistik bağlantısallığı geliştirme umutları” konulu toplantı, Azerbaycan Cumhuriyeti Uluslararası İlişkiler Analiz Merkezi, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanına bağlı Kazakistan Stratejik Araştırmalar Enstitüsü, Kırgız Cumhuriyeti Ulusal Stratejik Araştırmalar Enstitüsü, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Stratejik Araştırmalar Merkezi, Özbekistan Cumhuriyeti Stratejik ve Bölgesel Araştırmalar Enstitüsü ve  Macaristan Dışişleri ve Ticaret Enstitüsü  temsilcilerini bir araya getirmiştir. Toplantıya, Dünya Ekonomi ve Diplomasi Üniversitesi, Taşkent Devlet Doğu Araştırmaları Üniversitesi, Taşkent Devlet Ulaştırma Üniversitesi de dahil olmak üzere Özbekistan üniversitelerinden önde gelen bilim insanları, uzmanlar ve akademisyenler de katılmıştır.

Toplantıda uzmanlar, yeni jeopolitik koşullarda işbirliği umutları, TDT ülkelerinin sanayi, enerji, tarım ve ticaret gibi alanlardaki kapasiteleri ile ulaştırma ve lojistik bağlantısallığı konularını ayrıntılı olarak panel oturumlarında ele alarak, tavsiyelerini TDT Sekretaryası ile paylaştılar.  Toplantının devamında Heyet Başkanları, Teşkilat kapsamındaki entegrasyon sürecini kolaylaştırmak üzere düzenli temasların sürdürülmesi ve kapsamlı işbirliğinin geliştirilmesi için Üye ve Gözlemci Devletlerin Resmi Araştırma Merkezleri arasında işbirliğine ilişkin Mutabakat Zaptı'nı imlamışlardır.

Taraflar ayrıca Araştırma Merkezlerinin bir sonraki olağan toplantısının 2023'te Kazakistan'da düzenlenmesi konusunda mutabık kalmışlardır.

Seçim Gözlemci Misyonları        

Türk Devletleri Teşkilatı, adil, şeffaf ve demokratik seçimlerin sağlanması için uluslararası gözlemci misyonları görevlendirerek Üye Devletlerin seçim süreçlerine katılmaktadırlar. Misyonlar, Türk Devletleri Teşkilatı Sekretarya yetkilileri ve Üye Devletlerin Merkezi Seçim Komisyonlarının temsilcilerinden oluşmaktadır. 2011 yılından bu yana, Türk Devletleri Teşkilatı, Üye Ülkelerde gerçekleştirilen 25'ten fazla Parlamento seçimleri, Cumhurbaşkanlığı seçimleri ve Anayasa Referandumunu gözlemlemiştir. 

2040 Vizyonu

Türk Dünyası 2040 Vizyon belgesi, 12 Kasım 2021 tarihinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 8. Zirvesi'nde Devlet Başkanları tarafından onaylanmıştır. 

Türk Dünyası 2040 Vizyonu – Üye Devletler için zamanımızın zorluklarını bireysel ve toplu olarak ele alma kapasitesini destekleyecek bir çerçeve geliştirmeyi amaçlamaktadır. Mevcut işbirliği ruhu, her Üye Devletin toplumlarının siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel standartlarını yükseltme temel amacına hizmet etmek için kullanılacaktır. İşbirliği mekanizmaları ve ortak projeler, deneyimlerin birleştirilmesi ve gerektiğinde maddi ve entelektüel kaynakların sunulması yoluyla Teşkilat, büyüyen işbirliği ve dayanışmanın sağlam ve şeffaf bir platformu olacaktır. Küresel ve bölgesel jeopolitik gerçeklerin bilincinde olan Teşkilat, bölgesel ve uluslararası barış, istikrar ve refahın elde edilmesi için yapıcı bir şekilde işbirliği yapmaya istekli tüm ortakları bir araya getirmeye hazır, olumlu ve giderek daha kapasiteli bir grup olarak işlev görmeye çalışacaktır. Bu süreçte Teşkilat, uluslararası hukuku ve uluslararası alanda öngörülebilir bir durumu desteklemeyi amaçlayan çok taraflı işbirliği kültürünü kuvvetlendirecektir. 

Belge, Üye Devletlerin halklarının ihtiyaç ve isteklerine hizmet etmek için idari kapasitelerini daha da geliştirmeleri amacıyla Üye Devletler tarafından bireysel ve ortak eylemlere yön verilmesini temin edecektir. Dört sütuna dayanan Vizyon, hâlihazırda mevcut uluslararası taahhütlerine halel getirmeksizin, her Üye Devleti ulusal olarak ve bir grup olarak daha güçlü kılmayı vaat eden stratejik bir yaklaşım sunmaktadır. Teşkilatın inşa etmeyi amaçladığı işbirliği, gelişme ve dayanışma alanı, Üye Devletler arasındaki kardeşlik bağlarının kolaylaştırdığı karşılıklı çıkarlar, güven ve saygıya dayanacaktır. Daha geniş hedefleri göz önüne alındığında, diğer ülkeler ve uluslararası örgütlerle olumlu etkileşim, Teşkilat için kilit bir eylem planı olacaktır. 

Türkmenistan’ın Gözlemci olarak katılımı

Türkmenistan kurulundan itibaren Teşkilatın toplantılarına düzenli olarak onur konuğu olarak katılmaktaydı. 2021 İstanbul Zirvesi'nde Türkmenistan'ın Türk Devletleri Teşkilatına Gözlemci Devlet olarak katılması kararı alınmıştır. Bu, Türkmenistan'ın Türk Devletleri ile etkileşiminde niteliksel olarak yeni bir aşamanın başlangıcını işaret eden çok önemli tarihi bir olaydır ve Türkmenistan'ın kardeş devletlerle ilişkilerinde yeni bir sayfa açmıştır. Bu, asırlık ortak tecrübeye, akrabalığa, manevi ve ahlaki değer ve temellerin gücüne ve ayrılmazlığına dayanmaktadır.

Tarafsızlık ilkelerine dayalı olarak Türkmenistan, ekonomik ve ticari ortaklıkların tutarlı ve hedefe yönelik olarak güçlendirilmesini işbirliğinin en önemli önceliği olarak görmektedir.

Politika Planlama İstişareleri

Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) Birinci Politika Planlama İstişareleri 24 Haziran 2022 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilmiştir. Toplantı, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'nın ev sahipliğinde TDT Sekretaryası Genel Merkezi'nde düzenlenmiştir. Toplantıda Taraflar, küresel stratejik gündem hakkında görüş alışverişinde bulunarak önümüzdeki dönemde gerçekleşmesi öngörülen önemli gelişmelere ilişkin düşüncelerini paylaşmışlardır.  Taraflar ayrıca bölgesel stratejik durum, Avrupa ve Asya'daki siyasi ve ekonomik gelişmeler ile Türk Devletleri Teşkilatı'nın bu bağlamdaki rolünü ele almışlardır.

TDT’nın İstanbul'daki 8. Zirvesi'nde kabul edilen “Türk Dünyası 2040 Vizyonuna” atıfta bulunan katılımcılar, bölgesel ve küresel zorlukların üstesinden gelmek için Üye ve Gözlemci Devletler arasında geliştirilmiş ve kurumsallaşmış işbirliği ve dayanışmanın önemini vurgulamışlardır.  Toplantıda, Avrupa, Asya ve ötesindeki güvenlik ve bağlantısallık dâhil olmak üzere siyasi ve ekonomik gelişmeler de ele alınmıştır.

Taraflar, bölgesel ve küresel gündemde yer alan öncelikli konuları görüşmek üzere politika planlama istişarelerini Üye ve Gözlemci Devletlerin ilgili makamları arasında düzenli bir mekanizmaya dönüştürme konusunda anlaşmışlardır.
TDT, Üye ve Gözlemci ülkelerinin birbirleriyle ve dünya ile olan ekonomik entegrasyonuna büyük önem atfetmektedir. İlişkilerin özünün karşılıklı yarar esasına dayanan ekonomik işbirliğinde yattığı düşünülmektedir. Bu bağlamda, “Ekonomik İşbirliği” temasıyla 2011 yılında Almatı'da gerçekleştirilen ilk TDT Zirvesi,  ekonomik işbirliği konusuna verilen önemin somut bir göstergesi olmuştur.
Türk Devletleri Teşkilatı , Üye ve Gözlemci Ülkeleri arasındaki ekonomik ve ticari faaliyetlerin ilerletilmesi amacıyla gümrük ve ulaştırma alanında var olan işbirliğinin daha da derinleştirilmesi gerektiğini düşünmektedir. Bu itibarla, Gümrük İdareleri Başkanlarının toplam 8, Gümrük İşbirliği Çalışma Grubunun 11 toplantısı olmak üzere, birçok çalıştay, saha ziyaretleri ve eğitim seminerleri düzenlenmiştir.
Üyeleri arasında kapsamlı işbirliğini teşvik etmek hedefiyle çalışmalarını yürüten Türk Devletleri Teşkilatı, başlangıcından itibaren, Trans-Hazar Uluslararası Doğu Batı Orta Ulaştırma Koridoru (Trans-Hazar Koridoru) boyunca Üye Devletler arasında ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesine özel bir önem atfetmektedir. Verimli, istikrarlı ve kesintisiz nakliyenin önündeki mevcut engelleri ortadan kaldırmak ve tüm modlarda nakliye operasyonlarını kolaylaştırmak için yeni mekanizmalar oluşturmak bu alandaki işbirliğinin temelini teşkil etmektedir.
Üye ülkelerin sahip olduğu turizm potansiyelinin, devletler arasında oluşturulmaya çalışılan çok boyutlu ve derinlikli işbirliği sürecinde ayrıcalıklı bir yere sahip olduğu düşünülmektedir. Bu düşünceden hareketle,  Türkiye’nin evsahipliğinde düzenlenen TDT Dördüncü Zirvesi “Turizm İşbirliği” temasıyla gerçekleştirilmiştir. 

 
Türk devletleri arasındaki ortak kültür, dil ve tarih birliği,  Türk Devletleri Teşkilatında tecessüm eden işbirliğinin sacayağını oluşturmaktadır. Bu hususiyet TDT'yi diğer bölgesel işbirliği mekanizmalarından farklı kılmaktadır. Teşkilatın İkinci Zirvesi’nin “Eğitim, Bilim ve Kültürel İşbirliği” konusuna hasredilmiş olması bu durumun somut bir göstergesidir.
Medya ve enformasyonun uluslararası ilişkilerdeki rolü ve bu alanda işbirliğinin geliştirilmesinin önemi göz önüne alınarak, TDT Beşinci Zirvesi “Medya ve Enformasyon Alanında İşbirliği”konusuna adanmıştır.
Günümüz dünyasında gençlik politikaları ve spor hayatımızın önemli araçları haline gelmiştir. Bu araçlar, şayet gerçek mekanizmalar üretilebilirse, insanların yaşamlarını, özellikle gençlerin kaderini değiştirme gücüne sahiptirler. Etkili gençlik politikaları ve spor, yaşamın her kesiminden gençleri topluma başarılı bir şekilde entegre etme ve toplumlarına muazzam dönüştürücü ve yapıcı kapasiteleri ve günümüzde toplumumuzun karşılaştığı bazı sorunları iyileştirme yetenekleri ile topluluklara umut verme gücüne sahiptir.
 
Bu anlayışla, önemli ölçüde genç bir nüfusa sahip olan Türk Devletleri Teşkilatı Üye Ülkeleri, gençlerin eğitim, kültür ve ekonomi alanlarındaki rollerini dikkate alarak Gençlik ve Spor politikalarının önemini vurgulamış ve 2015 yılında Gençlik ve Spor alanında bir işbirliği süreci başlatmışlardır. Ayrıca, Astana'daki Beşinci Zirve toplantısında, Devlet Başkanları Altıncı Zirveyi “Gençlik ve Ulusal Sporlar” temasına adamaya kararlaştırmışlardır. Bu bağlamda TDT Sekretaryası, Gençlik ve Spor faaliyetlerine büyük önem vermiş ve bu alanda çeşitli projeler gerçekleştirmeye başlamıştır. Şimdiye kadar Gençlik ve Spordan Sorumlu Bakanların altı ve ilgili Bakanlıkların uzmanlarından oluşan Çalışma Grubunun altı toplantısı yapılmıştır. Bakanlar, Üye Ülkeler arasında devam eden işbirliğini ilerletmek için aşağıda belirtilen faaliyet konularında aksiyona yönelik kararlar almışlardır.
Giderek artmakta olan çok yönlü siyasi işbirliğimizin somut meyvelerinden biri de diasporalarımız arasındaki işbirliğidir.  Üye ülkelerin imajının uluslararası arenada iyileştirilmesi ve halklarımızın yaşadığı ülkelerdeki kamuoyu üzerinde tesir gücüne sahip olunabilmesi hedefine yönelik çalışmalar yürütülmesi Türk Devletleri Teşkilatı'nın temel amaçları arasındadır.

Bu alanda bir etkileşim ihtiyacı ilk defa Dışişleri Bakanlarının 2012 New York görüşmesi sırasında Türk diasporalarının eşgüdümlü bir şekilde hareket etmeleri gerektiğinin altınının çizilmesiyle gündeme gelmiştir. Bundan sonraki süreç hızlı bir şekilde gelişerek 2013 yılının Ocak ayında Bakü’de TDT Üye Ülkelerinin Diaspora İşlerinden Sorumlu Bakan ve Kuruluş Başkanlarının 1. Toplantısı gerçekleşmiştir. Aynı yılın 14 Mayısında Ankara’da düzenlenen Diaspora İşlerinden Sorumlu Bakan ve Kuruluş Başkanlarının 2. Toplantısında Türkdildeş Diaspora Ortak Faaliyet Stratejisi kabul edilmiştir. 

TDT diasporaları arasındaki işbirliğinin kapsam ve niteliğini ele almak üzere Diaspora İşlerinden Sorumlu Bakanlar ve Kuruluş Başkanlarının yanısıra Temas Grubu düzeyinde toplantılar ve Diaspora Forumları düzenli olarak gerçekleştirilmektedir.
Sağlık alanında işbirliği, TDT Devlet Başkanları Konseyi'nin 10 Nisan 2020 tarihinde çevrimiçi olarak düzenlenen “COVID-19 salgınıyla mücadelede Dayanışma ve İşbirliği” konulu Olağanüstü Zirvesi sırasında başlatılmıştır.
 
TDT Olağanüstü Zirvesi'nin Bakü Deklarasyonu'nda belirtildiği üzere, Taraflar, en iyi uygulamaları paylaşmak ve salgına ilişkin temel konularda birbirlerine yardımcı olmak amacıyla Üye Devletlerin Sağlık Bakanlıkları arasında yakın etkileşim kurma konusunda mutabık kalmışlardır.  

Bu talimata dayanarak, Türk Konseyi Dönem Başkanı Azerbaycan Cumhuriyeti'nin  Sağlık Bakanlığı ve Sekretarya tarafındanTDT Üye ve Gözlemci Devletlerinin Sağlık Bakanları 1. Video-Konferans Toplantısı 28 Nisan 2020 tarhinde düzenlenmiştir .    

Sağlık Bakanları, Olağanüstü Zirve'de alınan kararların uygulanma yollarını tartışarak, TDT çerçevesinde COVID-19 ile mücadelede ve pandemi sonrası dönemde Üye ve Gözlemci Devletler arasındaki işbirliğinin önemini vurgulamışlardır. 
Bu toplantıda, tehlikeli enfeksiyonların önlenmesi, teşhisi, tedavisi, izlenmesi, epidemiyolojik çalışmalar ve bilimsel araştırmalar konularında bilgi ve deneyim alışverişinde bulunmak ve en iyi uygulamaları paylaşmak üzere Üye ve Gözlemci Devletler arasında Sağlık Koordinasyon Kurulu ve Sağlık Bilim Kurulu'nun kurulmasına karar verilmiştir.

Bakanlar Toplantısı sonucunda Taraflar arasında tüm sağlık işbirliği konularını koordine etmek üzere sorumlu Sağlık Koordinasyon Komitesi kurulmuştur. Koordinasyon Komitesi bünyesinde ayrıca COVID-19 ve diğer tehlikeli enfeksiyonlarla mücadelede koordinasyonu genişletmek için önde gelen bilim adamları, uzmanlar ve yetkililerden oluşan bir “Sağlık Bilim Kurulu” ve ihtiyaç duyulan malzeme, ilaç ve tıbbi ekipmanları sağlamak için “Tedarik Zinciri Grubu” bulunmaktadır. 
Bu işbirliği çerçevesinde Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı 24-27 Ağustos 2020 tarihlerinde İzmir'de Sağlık Bilim Kurulu'nun ilk yüz yüze Aşı Çalıştayı'nı düzenlemiş ve Türkiye'nin aşı geliştirme ve pandemiyle mücadele konusundaki deneyimlerini paylaşmıştır. 

Üye ve Gözlemci Ülkelerin Sağlık Bakanları, Sağlık Bilim Kurulu 4. Toplantısı için 30 Ekim 2020 tarihinde İstanbul'da bir araya gelmiş ve toplantıda COVID-19 pandemisine karşı küresel mücadelede uluslararası işbirliğinin önemi ve bulaşı önlemek için uyumlu eylemlerin altı çizilmiştir Ayrıca, insanların çıkarları doğrultusunda dayanışmayı geliştirmenin yollarına odaklanan kurumsallaşmış alt-bölgesel işbirliğinin bir örneği olarak TDTi'nin koordinasyon ve işbirliği çabaları takdirle karşılanmıştır.
Bakanlar, ulaşılan işbirliği seviyesinin korunmasının, yeni somut projelerle daha da ileriye taşınmasının ve Türk Konseyi Pandemi Eylem Planının hazırlanmasının önemi vurgulamışlardır.

Bu işbirliği alanının kurulmasından bu yana Sekretarya tarafından, tarafların COVID-19 ve Üye Devletlerin diğer sağlık öncelikleri ile ilgili acil konuları ele aldığı ve ilgili uzmanların bilgi alışverişinde bulunduğu 8 Sağlık Bilim Grubu  ve 4 Tedarik Zinciri Grubu toplantısı düzenlemiştir.
Kapsamlı işbirliğini teşvik eden bir kuruluş olarak Türk Devletleri Teşkilatı, ilgili bölgesel ve uluslararası kurumlarla ilişkilerin geliştirilmesine özel önem vermektedir. Bu bağlamda Teşkilat, Birleşmiş Milletler (BM) ve Uzman Kuruluşları, Avrupa Birliği (AB), Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO), İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ( KEİ), Asya'da Etkileşim ve Güven Arttırıcı Önlemler Konferansı (CICA) ve Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) gibi kuruluşlarla ilişkiler tesis etmmiştir.

Bu konudaki daha fazla bilgi için web-sitemizin Uluslararası Ortaklar bölümünü ziyaret edebilirsiniz.